Zo herken je desinformatie
Cybertip van de maand
Desinformatie is overal: op sociale media, in nieuwsberichten en zelfs in gesprekken met vrienden of familie. Het gaat om misleidende informatie die bewust wordt verspreid. Omdat desinformatie steeds slimmer en geloofwaardiger wordt, is het belangrijk om te weten hoe je het kunt herkennen.
Wat is desinformatie?
- Het doelbewust verspreiden van valse, verkeerde of misleidende informatie om schade te berokkenen.
- Het doel kan zijn om meningen te beïnvloeden, geld te verdienen of de samenleving te schaden.
Verschil met vals nieuws
- Beide zijn een vorm van misleidende informatie, maar er is een verschil.
- Vals nieuws (of fake news) zijn verzonnen berichten die mensen willen misleiden.
- Bij desinformatie zit er vaak nog een kern van waarheid in en gaat het om een combinatie van feiten en verzonnen informatie.
Waarom zijn we vatbaar voor desinformatie?
- Het is niet gemakkelijk om een onderscheid te maken tussen juiste en foutieve informatie.
- We geloven sneller in informatie die ons bekend is (ook als het vaag iets van herkenning oproept) of als het logisch lijkt.
- Er zijn ontzettend veel informatiestromen die we binnenkrijgen. Dat maakt het moeilijk om een onderscheid te maken tussen informatie. Onze hersenen gaan namelijk gemakkelijker op zoek naar informatie die we al kennen en die onze bestaande meningen bevestigen en onthouden dat ook beter.
Hoe wordt desinformatie verspreid?
- Via online bots. Bijvoorbeeld: nepaccounts die bepaalde informatie posten.
- Via algoritmesop sociale media. Zo kom je in een bepaalde ‘informatiebubbel’ terecht waarbij bepaalde boodschappen vaker te zien zijn. Dat kan een misleidend of overdreven beeld scheppen van een bepaalde situatie.
- Door spoofing, waarbij valselijk de identiteit van iemand anders wordt aangenomen en er schijnbaar vanuit die persoon gecommuniceerd wordt.
- Door artificiële intelligentie, zoals gemanipuleerde video’s of personen.
- Door framing: waarbij specifieke bewoordingen worden gebruikt om een situatie op een bepaalde manier over te brengen.
- Met drogredenen, waarbij valse argumenten worden gebruikt die logisch lijken, maar eigenlijk geen stand houden.
Hoe kan je desinformatie herkennen?
- Door aan feitenverificatie (factchecking) te doen, kan je feitelijke en objectieve informatie verzamelen om de betrouwbaarheid en juistheid van een bericht te controleren.
- Journalisten doen dit weleens, maar je kan zelf ook zo’n minionderzoek uitvoeren.
- Ga na wie de bron of afzender is en wat de intentie zou kunnen zijn.
- Ga vervolgens op zoek naar onafhankelijke bronnen om de berichten en/of beelden te verifiëren, zoals buitenlandse nieuwsagentschappen.
- Raadpleeg meerdere bronnen om te zien of de berichten overeenstemmen.
- Maak gebruik van organisaties die zich bezighouden met factchecking. Voorbeelden zijn:
Tip!
Test je vaardigheden in het verifiëren van feiten met de quiz van Edmo Benelux: Quiz Factchecking.